Lizbona wszystkich świętych / Lisbon of all saints…

(English version below)

Święta, święta i po świętach. Santos Populares, czyli obchody ku czci świętych patronów miast w Portugalii, dobiegły końca wraz z nadejściem lipca. Wystrojona w czerwcu Lizbona (zobacz jak przebiegały przygotowania tutaj) zdjęła już swoje papierowe i świetlne girlandy, barwne dekoracje oraz kolorowe łańcuchy. Schowała odświętne ubranie do szafy. Odkurzy je dopiero za rok, na kolejną edycję Festas de Lisboa. Uliczne bary, tak jak szybko zostały postawione przez mieszkańców, tak szybko się zawinęły. Pozostały jedynie gdzieniegdzie skrawki kolorowych łańcuchów, które przypominają o największej i najdłuższej imprezie roku. Nie ma już nawet słynnej, okrzykniętej jako jedna z najlepszych instagramowych miejscówek w mieście, ogromnej ściany kwiatów przy Muzeum Lizbony – Santo Antonio w Alfamie. Cały czas jest tam za to św. Antoni, który czeka na odwiedziny w muzeum. Mimo, że jego życie było krótkie (zmarł w wieku zaledwie 36 lat), ma bardzo dużo do powiedzenia. Wraz z końcem czerwca życie w Lizbonie wróciło do codziennej rutyny. Święci jednak pozostali. Antoni i cała gromada innych świętych będą czuwać nad mieszkańcami Lizbony przez cały rok. 

Wszechobecny święty

Na początek dla przypomnienia kilka momentów z Santos Populares. Św. Antoni jest bezkonkurencyjnie ulubionym świętym lizbończyków. To on króluje na ulicach, w domach. Niestraszny mu papier toaletowy czy wyskokowe trunki. Mieszkańcy żyją z nim za pan brat. Dla nich to ziomek, chłopak z sąsiedztwa, w końcu przecież urodził się w Alfamie.

Włosi mówią o nim Padewski, ponieważ właśnie w Padwie zakonnik Antoni rozwinął swój kaznodziejski talent i tam też zmarł oraz został pochowany. Kto ma większe prawo do świętego – kraj urodzenia czy śmierci? Nie wiem. Natomiast wiem, że św. Antoni to święty całego świata, nie tylko Portugalczyków i Włochów.

Santos_Lizbona_1
Bica – Santos Populares, Festas de Lisboa 2019
Santos_Lizbona_2
Bica – Santos Populares, Festas de Lisboa 2019
Santos_Lizbona_3
Święty do tańca i do różańca. Alfama – Santos Populares, Festas de Lisboa 2019
Santos_Lizbona_4
Santos_Lizbona_5
Santos_Lizbona_6
Muzeum Lizbony – Świętego Antoniego w Alfamie
Santos_Lizbona_7
Kościoł Świetego Antoniego Igreja de Santo Antonio w Lizbonie
Santos_Lizbona_8

Jak trwoga to do… św. Antoniego

Przywoływany jest, by pomóc w odnalezieniu zaginionych osób oraz zapodzianych przedmiotów. Do dziś pamiętam moją babcię wymawiającą imię świętego, gdy w rozpaczy szukała zguby. Św. Antoni nie zawodził, działał, a to najważniejsze. To także patron żeglarzy, rozbitków i marynarzy, rybaków i rolników, sprzedawców oraz zwierząt – koni i osłów. Podróżnych i starców, biednych i uciskanych przez los. W Portugalii św. Antoni to również patron singli, zakochanych i ślubów. Obrońca ogniska domowego i rodziny. Pomaga w znalezieniu pracy i wspiera w problemach finansowych (tj. płaci za ślub – przeczytaj o ślubach św. Antoniego tutaj). 

Gdzie spotkać świętego?

Św. Antoni jest w Lizbonie wszechobecny przez 365 dni w roku. Szczególnie dużo go w Alfamie, która będąc najstarszą dzielnicą miasta oraz miejscem jego urodzenia, ma do tego pełne prawo. A może św. Antoni czuwa, aby każdy odnalazł drogę w krętych uliczkach? Maurowie pozostawili po sobie labirynt wąskich przejść i zaułków. Jedna uliczka jest podobna do drugiej. Wszędzie placyki, kościoły, panie sprzedające ginjinha (portugalską wiśniówkę). Krajobraz ten sam, więc jak tu się nie zgubić? Nawet powiedziałabym, trzeba schować mapę w kieszeń i się zgubić! Na koniec św. Antoni z pewnością pomoże nam odnaleźć drogę. 

A spotkać go można w wielu miejscach. Tak, to ten święty przedstawiany z dzieciątkiem Jezus. Dlaczego? Według opowieści, pewnego dnia Syn Boży przyśnił się zakonnikowi i zapewnił o swojej wielkiej miłości. Św. Antoni nie jest nachalny, więc spacerując po ulicach Lizbony trzeba mieć oczy szeroko otwarte. Zobaczyć go można na przykład wepchniętego gdzieś między kamienice, przy lub nad drzwiami domów, górującego nad ulicą. Zdarza się, że skapnie mu na głowę z wywieszonego wyżej prania. Dzień jak co dzień. Święty w mieście zagościł głównie na ceramicznych panelach azulejos (tradycyjne portugalskie kafle), ale rzeźbę upodobał sobie również. 

Santos_Lizbona_9
Ze Świętym Antonim się nie zgubisz. Alfama.
Santos_Lizbona_10
Santos_Lizbona_11
Czasem słońce, czasem deszcz (z prania!)
Santos_Lizbona_12
Santos_Lizbona_13
Santos_Lizbona_14
Santos_Lizbona_15
Santos_Lizbona_16
Santos_Lizbona_17

Ekipa pomocników

Św. Antoni ma moc, ale wiadomo, że w grupie siła. Stąd w Lizbonie jego wielu pomocników, którzy podobnie jak on czuwają nad mieszkańcami przez okrągły rok. Najlepszy duet tworzą ze św. Marçalem (odpowiednik polskiego Floriana), który chroni przez pożarami. Ten święty przedstawiany jest w szatach i z atrybutami biskupa oraz często w tle ma podpalone domy. Kult jego rozwinął się znacznie w drugiej połowie XVIII w. zaraz po wielkim trzęsieniu ziemi, które nawiedziło Lizbonę w 1755 roku i któremu towarzyszyły ogromne pożary w mieście. Brak skutecznych środków do walki z płomieniami, układ urbanistyczny, wąskie i kręte uliczki i rodzaj materiałów używanych w budynkach, sprawiły, że ta katastrofa wywołała zbiorowy strach przed ogniem wśród mieszkańców. 

Lizbończyków strzeże również św. Rita, którą się przywołuje w sprawach beznadziejnych, Święta Brygida, która uwalnia od wrogów (widzialnych i niewidzialnych) czy św. Barbara, która chroni przed burzą i błyskawicami oraz jest patronką górników i wszystkich, którzy mają do czynienia z ogniem, np. strażaków. Nie może też zabraknąć św. Franciszka, który był inspiracją dla samego Antoniego. Tego z kolei można rozpoznać nie tylko po habicie franciszkanina, ale po atrybucie czaszki – symbolu śmiertelności ludzkiej. Ku zdziwieniu wielu, nawet św. Mikołaj obecny jest w Alfamie cały rok i nie straszny mu letni żar. Szkoda tylko, że prezenty przynosi tylko raz w roku.

Santos_Lizbona_18
Santos_Lizbona_19
Santos_Lizbona_20
Santos_Lizbona_21
Santos_Lizbona_22
Santos_Lizbona_23
Santos_Lizbona_24
Santos_Lizbona_25
Santos_Lizbona_26
Santos_Lizbona_27
Santos_Lizbona_28
Santos_Lizbona_29
Santos_Lizbona_30

Wiara we wstawiennictwo świętych jest ciągle bardzo żywa w Portugalii. Mieszkańcy są spoufaleni ze świętymi, czerpią radość z ich obecności w swoim świecie. Większość społeczeństwa wychowana jest w wierze katolickiej, ale sami wiemy jak to jest, różne doświadczenia i spotkane na naszej drodze osoby, weryfikują nasze poglądy przez całe życie. Niemniej jednak, prawie każdy Portugalczyk ma swojego Boga i daje temu wyraz w codziennej rozmowie. Bardzo często mówią na pożegnanie: „Até logo, se Deus quiser” (do zobaczenia, jak Bóg da) albo „Fica com Deus” (Zostań z Bogiem). 

Zdjęć celowo jest dużo. Mam nadzieje, że poczujecie dzięki temu wszechobecnych świętych i ich moc w Lizbonie. Przynajmniej taki był mój zamiar 🙂


Chcesz dowiedzieć się więcej?

Chcesz dowiedzieć się więcej na temat tradycji związanych ze św. Antonim Santo Antonio i obchodami Santos Populares w Lizbonie? Mam dla Ciebie dużo ciekawostek. Przeczytaj:


Zwiedzanie Lizbony z polskim przewodnikiem

Planujesz wyjazd do Portugalii i potrzebujesz lokalnego przewodnika po Lizbonie? Kogoś, kto oprowadzi Ciebie nieśpiesznie i w małej grupie po uliczkach miasta, pokaże urokliwe zakątki, wtajemniczy w historię i kulturę? Daj się zaczarować opowieściami przez Sekrety Lizbony

Dowiedz się więcej i umów się na spacer z polskim przewodnikiem po Lizbonie na: www.sekrety-lizbony.pl



English version

Lisbon of all saints…

Santos Populares are already over. The celebrations in honor of the cities’ saints patrons in Portugal, came to an end with the arrival of July. Lisbon, which was decorated so lovely in June (see how the preparations went here), has already removed its garlands, lightings, paper decorations, and colorful chains. The festive clothing has been put inside the wardrobe. It will be vacuumed only in a year. Street bars, just as quickly as were put up by the residents, disappeared fast. There are only left some parts of colorful chains that remind us of the biggest and longest party of the year. Even the Instagram famous huge wall of flowers in front of the Museum of Lisbon in Alfama is gone. Anyway, there is always Saint Anthony, who awaits the visitors to his museum  Although his life was really short (he died at the age of only 36), he has many stories and miracles to talk about. After the end of June, life in Lisbon returned to the daily routine. The Saints, however, have remained. Anthony and a whole bunch of other saints will take care of the inhabitants of Lisbon all year round. 

To begin with, just to remind a few moments from Santos Populares (the first few pictures). Saint Anthony is the unquestionably favorite saint of the citizens of Lisbon. He reigns on the streets, at homes. He’s not afraid of toilet paper or any high-percentage spirits. Residents have a very close relationship with him. For them, he is a boy from the neighborhood, after all, he was born in Alfama.

Call for help to Santo Antonio

The Italians call him Padewski because it was in Padova (IT) that the monk Anthony developed his preaching talent, where then he died and was buried. Who has more right to a saint – the country of birth or death? I have no idea. However, I know that Saint Antoni is a saint of the whole world, not only the Portuguese and Italians. It is invoked to help find missing persons and misplaced items. To this day I remember my grandmother murmuring his name when she was looking for loss in despair. Saint Antoni never left anyone disappointed, he acted, and this is the most important thing. He is also a patron of boatmen, shipwrecked people and sailors, fishermen and farmers, of market traders and animals – of horses and donkeys. Of travelers and of the elderly, of the poor and of the oppressed. In Portugal, Saint Antoni is also a patron of single people, lovers and of marriage. He is a protector of the home and family. Moreover, he helps in finding a job and supports in case of financial issues (i.e. pays for your wedding – read about Saint Antoni’s wedding here).

Where to meet Santo Antonio?

Saint Anthony is ubiquitous in Lisbon for 365 days a year. He has conquered Alfama, the oldest district of the city and the place of his birth, so has the right to do so. Or maybe Saint Anthony watches over, and does not let anyone vanish in Lisbon winding streets? The Moors left behind a maze of narrow passages and alleys. Every street is similar to the other. Everywhere you go, will find churches, ladies selling ginjinha (Portuguese cherry liquor). The landscape is the same, so it is nearly impossible not to get lost? I would even say that you have to hide the map inside your pocket and get lost in Alfama. In the end, Saint Anthony will certainly help us find our way.

And Saint Anthony can be met in many places, all around. Yes, this is the saint presented with the Jesus child. According to the story, one day a son of God appeared in the monk’s dream and assured of his great love. Saint Anthony is not intrusive, so you have to keep your eyes wide open when walking the streets of Lisbon. You can see him being pushed in somewhere between tenement houses, by or above the door of houses, ruling over the street. sometimes he gets wet from the water of nearby washing. The Saint has mainly appeared on panels of azulejos (traditional portuguese tiles), but the sculpture is also common.

Dream team of saints

Anthony is a very powerfull saint, however, it is common knowledge that better together, the group is the strength. Therefore in Lisbon, he has got many helpers who, just like him, watch over the inhabitants of Lisbon throughout the whole year. The best duo Saint Anthony makes together with Saint Marçal (the equivalent of the Polish Florian) who protects against fires. This saint is presented in robes and with the attributes of a bishop, and often in the background with houses on fire. His cult developed fast in the second half of the eighteenth century immediately after the great earthquake that struck Lisbon in 1755 and was accompanied by huge fires in the city. The lack of effective means to fight the flames, the urban layout, the narrow and winding streets and the type of materials used in the buildings, caused that this catastrophe provoked a collective fear of fire among the residents.

Residents of Lisbon are also guarded by other saints. For example Saint Rita, who is invoked in hopeless matters, Saint Bridget, who frees from enemies (visible and invisible ones) or Saint Barbara, who protects against storms and lightning and moreover is the patron of miners and all who deal with fire, e.g. firefighters. Not to forget about Saint Francis who was an inspiration for Anthony himself. He, in turn, can be recognized not only by the Franciscan habit but by the skull attribute – the symbol of human mortality. To many astonishments, even Santa Claus is present in Alfama all year round and he is not afraid of summer heat. It is a pity that he brings presents only once a year.

Faith in the intercession of saints is still very much alive in Portugal. Residents are fooled with the saints, and they enjoy their presence in their everyday life. Most of society is brought up in the Catholic faith, nevertheless, different experiences and people we meet on our way, verify our beliefs throughout life. Almost each Portuguese has his/her own God and express it in everyday conversation. Very often they say good-bye: „Até logo, se Deus quiser” – see you soon if God wants to” or „fica com Deus” – Stay with God.

There is a lot of photos in this post but on purpose. I hope that thanks to them you feel the ubiquitous saints and their power in Lisbon. At least that was my intention 🙂

4 comments

  1. Pingback: Santos Populares | portonika

  2. Pingback: I żyli długo i szczęśliwie – śluby świętego Antoniego / And they lived happily ever after – Saint Anthony’s wedding | portonika

  3. Pingback: Król jest tylko jeden – Św. Antoni / King is only one – Saint Anthony | portonika

  4. Pingback: Azulejos | portonika

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to: